Povidon iod có công dụng sát khuẩn dùng để sát trùng vết thương ở da. Tuy nhiên nhiều người không biết, thực tế Povidon iod có rất nhiều chế phẩm với cách dùng và nồng độ khác nhau, mỗi chế phẩm sẽ phù hợp với từng trường hợp.

Thuốc sát khuẩn povidon iod là gì?

Thuốc sát khuẩn povidon iod là thuốc có tác dụng kháng khuẩn phổ rộng và kháng nấm. Povidon iod là phức hợp của iod với polyvinylpyrrolidon (povidon được dùng làm chất mang iod) dễ tan trong nước và cồn, khi sử dụng dung dịch povidon iod giải phóng iod dần dần sẽ kéo dài tác dụng sát khuẩn, diệt khuẩn, nấm, động vật đơn bào, kén và bào tử…

Tác dụng của povidon iod mặc dù thua kém hơn các chế phẩm chứa iod tự do, nhưng lại ít độc hơn. Vì có lượng iod tự do thấp nên sẽ an toàn hơn cho người sử dụng.

 Cách sát khuẩn povidon iod

Trên thị trường hiện tại có nhiều chế phẩm với dạng dùng và nồng độ dung dịch khác nhau nên cần chú ý cách sử dụng từng chế phẩm:

 Dung dịch povidon iod 10%

Là loại được dùng để sát khuẩn các vết thương trên da, khi sử dụng không cần pha loãng dung dịch, bôi trực tiếp dung dịch sát khuẩn lên vùng da bị tổn thương, nên bôi vùng rộng xung quanh tổn thương từ 3-5cm.

Ngày bôi 2 lần, nếu cần có thể phủ gạc vô khuẩn lên vết thương với mục đích sử dụng để tránh nhiễm khuẩn.

Sát khuẩn vết thương bằng dung dịch povidon iod 10%

Dung dịch povidon iod 1%

Được dùng để súc miệng, súc họng trong trường hợp có nhiễm khuẩn vùng răng miệng, viêm họng,viêm amidan … Khi sử dụng có thể súc miệng, súc họng trực tiếp với dung dịch mà không cần pha loãng hoặc pha loãng với nước ấm để súc miệng, súc họng.

Mỗi lần sử dụng khoảng 10ml, súc trong 30 giây, không được nuốt, ngày dùng từ 2-4 lần. Chú ý khi sử dụng không nên dùng kéo dài trên 14 ngày và chỉ dùng cho người lớn, trẻ em trên 6 tuổi.                       

Đối với dạng bột khô để phun 2,5%

Trước khi dùng phải lắc kỹ lọ, phun thuốc vào vùng tổn thương từ khoảng cách xa 15 – 20cm tới khi bọt phủ kín vết thương, nếu cần có thể phủ gạc vô khuẩn lên vết thương, chú ý không phun vào các khoang niêm mạc, chỉ dùng cho tổn thương trên da. Chỉ dùng người lớn và trẻ em trên 2 tuổi, cân nhắc khi dùng cho phụ nữ có thai và cho con bú.

 Dạng thuốc mỡ povidon iod 10%

Dạng này chỉ dùng ngoài da, bôi tại vị trí vết thương sau đó có thể dùng gạc vô khuẩn phủ lên trên.

Dung dịch povidon iod rửa âm đạo 10%

Dùng để rửa âm hộ hỗ trợ điều trị bệnh lý  viêm nhiễm phụ khoa, ra khí hư nhiều, viêm âm đạo,viêm cổ tử cung … Pha loãng khoảng 10ml dung dịch với 1 lít nước sạch sau đó dùng để ngâm rửa vùng kín. Sau khi hết các triệu chứng thì ngừng rửa, không nên dùng kéo dài.

Dung dịch povidon iod rửa âm đạo 10% trên thị trường

 Viên đặt âm đạo

Được dùng để điều trị nhiễm trùng trong phụ khoa, huyết trắng, viêm âm đạo, viêm cổ tử cung, viêm âm hộ-âm đạo…Trước khi đặt vào âm đạo, cần đeo găng tay vô khuẩn và phải làm ẩm viên thuốc bằng nước sạch để thuốc khuếch tán tốt, không gây kích ứng tại chỗ. Sau đó dùng tay đeo găng tay vô khuẩn đặt thuốc vào âm đạo. Chú ý nếu có kinh nguyệt trong khi đang điều trị, thì vẫn tiếp tục điều trị. Với dạng viên đặt này thì người bệnh cần dùng theo chỉ định của bác sĩ, không được tự ý mua thuốc đặt.

 Một số lưu ý khi sử dụng thuốc sát khuẩn:

Mặc dù ít tác dụng phụ nhưng khi sử dụng povidon iod vẫn cần phải chú ý một số điều sau:

–  Khi dùng thuốc có thể gây kích ứng tại chỗ, tuy ít gặp nhưng có thể gây dị ứng như viêm da do iod, đốm xuất huyết. Nên cần chú ý không dùng cho người có tiền sử quá mẫn với iod.

–  Khi sử dụng quá nhiều povidon iod thì một lượng iod sẽ hấp thụ vào máu gây thừa iod. Quá thừa sẽ gây ra bệnh lý của tuyến giáp như: bướu giáp, nhược giáp hoặc cường giáp.

–  Dùng các chế phẩm này nhiều lần trên vùng da tổn thương rộng hoặc bỏng nặng sẽ gây ra nhiều tác dụng không mong muốn như: Thấy có vị kim loại, tăng tiết nước bọt, đau rát họng, gây tiêu chảy, đau dạ dày, kích ứng, khó thở phù phổi…, nặng có thể gây phản ứng toàn thân gây nhiễm acid chuyển hóa, tăng natri huyết và tổn thương thận.

–  Khi sử dụng chú ý không được dùng thuốc cho trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, nhất là sơ sinh. Tránh dùng thường xuyên cho người mang thai, đặc biệt ở người  mang thai 3 tháng giữa và cuối thai kỳ không nên dùng, phụ nữ đang cho con bú, vì iod qua được hàng rào nhau – thai và bài tiết qua sữa ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ.

–  Những người có tiền sử thủng màng nhĩ  không dùng dung dịch povidon iod để rửa tai.

Khi sử dụng thuốc sát khuẩn povidon iod người dùng cần lưu ý một số vấn đề

Nói chung, mặc dù thuốc sát khuẩn povidon iod chỉ là thuốc dùng ngoài, nhưng cũng có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nguy hiểm nếu không dùng cách. Vì vậy, nếu dùng povidon iod để sát khuẩn, cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và phải tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ. Nhất là những đối tượng như người mẫn cảm với iod, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người mắc bệnh lý tuyến giáp.

Bệnh viện Lê Văn Thịnh với đội ngũ Y Bác sĩ có trình độ chuyên môn cao,tận tâm và luôn lấy người bệnh là trung tâm cho mọi hoạt động,nếu người bệnh có vấn đề về sức khỏe,hay cần thêm thông tin hãy đến Bệnh viện Lê Văn Thịnh để được tư vấn,thăm khám và điều trị.

Dược sĩ

Lưu Văn Song

(Theo hướng dẫn sử dụng thuốc của Nhà sản Xuất)

Nước cất pha tiêm là một sản phẩm quan trọng trong lĩnh vực y tế, được sử dụng rộng rãi tại các bệnh viện, nhà thuốc và cơ sở y tế. Nước cất được điều chế một cách nghiêm ngặt theo quy trình công nghệ khép kín, đảm bảo vô khuẩn và không chứa tạp chất. Đây là một chất lỏng không màu, không mùi và không vị.

Nước cất pha tiêm là nước cất vô khuẩn được điều chế bằng các phương pháp cất thích hợp từ nước tinh khiết hoặc nước uống được chứa trong bình kín.

Dùng để hòa tan các thuốc tiêm bột hoặc pha loãng các chế phẩm thuốc tiêm trước khi sử dụng. Giúp đưa các chất thuốc vào cơ thể một cách nhanh chóng và hiệu quả. Dùng lượng vừa đủ để hòa tan hoặc pha loãng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Dung môi pha tiêm dùng cho tiêm bắp, tiêm dưới da, tiêm tĩnh mạch. Không được truyền trực tiếp vì gây tán huyết

. Nước cất pha tiêm không được chứa chất gây sốt.

Thành phần: Mỗi ống nhựa chứa.

Nước cất pha tiêm(nước vô khuẩn để tiêm)..5,0ml,7,5ml.8,0ml hoặc 10ml.

Dạng bào chế:Dung môi pha tiêm

Tác dụng của nước cất pha tiêm

Hòa tan các thuốc tiêm dạng bột hay pha loãng chế phẩm thuốc tiêm trước khi sử dụng.

Liều dùng và cách dùng

Cách dùng: Dùng để pha dung dịch tiêm.

Liều dùng:

–  Theo chỉ định của Bác sĩ.

–  Lượng nước cất pha tiêm dùng để hòa tan hay pha loãng tùy thuộc vào nồng độ của chế phẩm cần hòa tan hay pha loãng.

–  Liều lượng của dung dịch sau khi hòa tan hay pha loãng tuỳ thuộc vào tuổi tác, trọng lượng cơ thể, tình trạng bệnh của từng bệnh nhân.

Chống chỉ định khi dùng

Quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của thuốc.

Nước vô khuẩn pha tiêm là dung dịch nhược trương, vì vậy nó gây tan máu.

Chống chỉ định dùng nước vô khuẩn để tiêm mà không pha với các chế phẩm khác.

Thận trọng khi dùng nước cất pha tiêm

Chỉ dùng tiêm tĩnh mạch khi đã được đẳng trương hóa với các chất thích hợp.

Không được dùng khi chai bị hở nút, chảy rỉ, có cặn.

Sử dụng thuốc cho phụ nữ có thai và cho con bú:

Thận trọng khi dùng cho phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú

Ảnh hưởng của thuốc lên khả năng lái xe, vận hành máy móc:

Hiện tại chưa có nghiên cứu ảnh hưởng của nước vô khuẩn để tiêmđến khả năng lái xe và vận hành máy móc.

Tương tác ,tương kỵ của thuốc:

Một vài thuốc dùng để tiêm có thể không tương hợp với dung môi sử dụng hoặc khi kết hợp các thuốc với nhau trong cùng một dung môi hoặc sử dụng hỗn hợp dung môi mà trong thành phần có chứa benzyl alcohol.

Việc sử dụng dung môi để hòa tan hoặc pha loãng các chế phẩm dùng đường tiêm phải theo khuyến cáo của nhà sản xuất chất tan hoặc nhà sản xuất chất cần pha loãng.

Tác dụng phụ

Sử dụng hỗn hợp pha theo đơn có thể kèm theo tác dụng phụ do dung dịch hoặc do kỹ thuật dùng, bao gồm phản ứng sốt, nhiễm khuẩn tại vị trí tiêm, huyết khối tĩnh mạch hoặc viêm phù mạch tại vị trí tiêm, thoát mạch hoặc tăng thể tích máu lưu thông.

Thầy thuốc cũng nên cảnh giác với các tác dụng phụ của các thuốc thêm vào có thể xảy ra. Cần tham khảo thông tin trong tờ hướng dẫn sử dụng thuốc khi thêm thuốc vào.

Quá liều và cách xử trí

Trong các trường hợp sử dụng quá liều phải cấp cứu, người nhà cần đem theo toa thuốc/lọ thuốc nạn nhân đã uống. Ngoài ra, người nhà cũng cần biết chiều cao và cân nặng của nạn nhân để thông báo cho bác sĩ.

Tương tác thuốc

–  Một số chất thêm vào có thể gây tương kỵ. Không pha với các chất tương kỵ được biết trước.

–  Tham khảo ý kiến dược sĩ.

Bệnh viện Lê Văn Thịnh với đội ngũ Y Bác sĩ có trình độ chuyên môn cao,tận tâm và luôn lấy người bệnh là trung tâm cho mọi hoạt động,nếu người bệnh có vấn đề về sức khỏe,hay cần thêm thông tin hãy đến Bệnh viện Lê Văn Thịnh để được tư vấn,thăm khám và điều trị.

Dược sĩ

Lưu Văn Song

(Theo hướng dẫn sử dụng thuốc của Nhà sản Xuất)

Thuốc Maltagit là một trong nhiều loại thuốc có tác dụng trong bệnh đường tiêu hóa. Bài viết dưới đây cho bạn đọc rõ hơn về tác dụng, cách sử dụng

Maltagit là thuốc gì?:

Thuốc Maltagit là gì? Thuốc dạ dày Maltagit có các thành phần chính như: Attapulgite mormoiron hoạt hóa, Magnesi carbonat, nhôm hydroxit. Trong đó:

–  Attapulgite mormoiron tạo thành lớp màng mỏng bao bọc để bảo vệ  niêm mạc ruột. Cơ chế hoạt động của chúng hấp thụ các vi khuẩn có hại trên bề mặt, đây là một chất keo có tác dụng gắn các độc tố có hại ở ruột. Ngoài ra, nhờ sự gắn kết bao bọc nên niêm mạc được hạn chế mất nước.

–  Những người loét ở đường tiêu hóa, Magnesi carbonat có tác dụng nhanh chóng để làm giảm các cơn đau ở dạ dày do tăng tiết acid. Bên cạnh đó, chất này còn có tác dụng tăng cường giữ nước và các chất điện giải, kích thích nhu động ruột

Giống như hoạt chất Magnesi carbonat, Nhôm hydroxyd là chất có tác dụng làm giảm các triệu chứng gây viêm loét do tăng dịch vị acid. Hai chất này được xem là song hành hỗ trợ nhau trong công thức của một số thuốc. Nguyên nhân là khi nhôm gây tình trạng táo bón thì magnesi carbonat có tác dụng làm nhuận tràng. Hai chất này tương tác bổ sung giúp nhau để nhu động ruột tốt và giảm  táo bón

Công dụng, và chỉ định:

Công dụng:

–  Kháng acid dạ dày.

–  Tái tạo lớp màng mỏng để thực hiện bảo vệ niêm mạc, làm nhanh quá trình liền sẹo

–  Có tác dụng cầm máu tại chỗ

–  Tăng sinh chất nhầy, bảo vệ dạ dày khỏi tác nhân gây bệnh và viêm loét dạ dày, từ đó đẩy nhanh phục hồi dạ dày.

Chỉ định:

–  Người bệnh đau dạ dày, thực quản, tá tràng

–  Bệnh hồi lưu dạ dày – thực quản.

–  viêm loét dạ dày

Liều dùng và cách dùng :

Liều dùng:

–  Ở người lớn chức năng gan thận bình thường: dùng 1 gói/lần. Uống nhiều lần khi đau, tối đa 1 ngày uống 6 gói chia đều.

–  Trẻ e tuổi từ 6-12: dùng 1 gói/lần. Ngày chia hai lần.

–  Trẻ em dưới 6 tuổi không được sử dụng

–  Ở bệnh nhân suy thận: dùng theo chỉ định của bác sĩ.

Thuốc Maltagit uống khi nào?

Người dùng pha 1 gói thuốc với 50ml nước nguội. Khuấy đều thuốc hỗn dịch và uống ngay sau khi pha. Thuốc có thể uống trước hoặc sau ăn và khi xuất hiện cơn đau.

Tác dụng phụ:

–  Gây ra tình trạng  táo bón

–  Nhôm bị hấp thụ vào cơ thể khi dùng liều cao và kéo dài.

–  Miệng đắng, bụng cứng

–  Phân rắn có màu trắng

–  Buồn nôn, nôn

–  Trí tuệ bị sa sút ảnh hưởng, bệnh não

–  Thiếu máu hồng cầu nhỏ

–  Phosphat máu bị giảm khi dùng thuốc kéo dài

–  Ngộ độc nhôm

–  Dùng quá nhiều gây tiêu chảy

Thông thường các tác dụng phụ này sẽ mất đi khi ngừng thuốc, do đó nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường để nhận được tư vấn chính xác nhất.

Tương tác thuốc:

Sự hấp thụ hoặc sự xâm nhập của thuốc này có thể ngăn cản thời gian hoặc tốc độ xâm nhập của các chất khác. Không nên dùng thuốc này với các loại thuốc khác.

Để phòng ngừa hãy để hai giờ giữa khi uống thuốc với các loại thuốc khác. Để tránh tương tác có thể xảy ra với nhiều loại thuốc khác, đặc biệt là với Quindiques điều quan trọng là phải thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn khi dùng các loại thuốc khác.

Thuốc kháng acid có thể giảm tác dụng của nhiều loại thuốc khác. Để phòng ngừa, bạn nên dùng thuốc kháng axit ít nhất 2 giờ trước hoặc sau khi điều trị khác. Nếu bạn đang dùng hoặc gần đây đã dùng bất kỳ loại thuốc nào khác, đặc biệt là Quindiques và bao gồm cả các loại thuốc mua không cần đơn, hãy nói với bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn.

Bệnh viện Lê Văn Thịnh với đội ngũ Y Bác sĩ có trình độ chuyên môn cao,tận tâm và luôn lấy người bệnh là trung tâm cho mọi hoạt động,nếu người bệnh có vấn đề về sức khỏe,hay cần thêm thông tin hãy đến Bệnh viện Lê Văn Thịnh để được tư vấn,thăm khám và điều trị.

Dược sĩ

Lưu Văn Song

(Theo hướng dẫn sử dụng thuốc của Nhà sản Xuất)

Thuốc Idarucizumab là một loại thuốc giải độc, thường được sử dụng ở dạng tiêm hoặc truyền với thành phần chính là Idarucizumab. Thuốc Idarucizumab thường được chỉ định trong trường hợp cần hóa giải nhanh chóng tác dụng chống đông của Dabigatran. Đây là một loại thuốc kê đơn (ETC)

Thuốc Idarucizumab là thuốc gì?

Thuốc Idarucizumab thuộc nhóm thuốc cấp cứu và giải độc. Thuốc có tên biệt dược là Praxbind. Thuốc được điều chế ở dạng dung dịch tiêm truyền, thành phần chính của thuốc gồm Idarucizumab và tá dược vừa đủ. Mỗi lọ dung dịch tiêm có chứa 50ml Idarucizumab 2500mg/50ml.           

Thuốc Idarucizumab có tác dụng gì?

Thuốc Idarucizumab là một loại thuốc có tác dụng hóa giải đặc hiệu của Dabigatran. Thuốc thường được chỉ định cho những bệnh nhân đã điều trị bằng Pradaxa hay còn gọi là Dabigatran.

Thuốc có khả năng hóa giải nhanh chóng tác dụng chống đông của Dabigatran nên được chỉ định trong các trường hợp:

–  Cần tiến hành các thủ thuật khẩn cấp hay phẫu thuật cấp cứu.

–  Chảy máu không kiểm soát có khả năng đe dọa đến tính mạng.

Cách sử dụng thuốc

Thuốc Idarucizumab được sử dụng qua đường tiêm. Trước khi sử dụng thuốc cần kiểm tra thuốc có các dấu hiệu bất thường hay không như màu sắc, các chất lạ trong thuốc.

Tuyệt đối không được trộn lẫn Praxbind với các loại thuốc khác. Khi sử dụng thuốc qua đường truyền, dây chuyền thuốc cần phải được rửa bằng dung dịch nuốc muối sinh lý (natri clorid vô khuẩn) 9 mg/mL (0,9%). Cần phải rửa lại dây sau khi ngưng truyền. Trên cùng một đường tĩnh mạch không nên truyền cùng lúc với các loại thuốc khác.

Thuốc Idarucizumab có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng (dưới 30°C) trong vòng 48 giờ, tuy nhiên cần phải để thuốc trong hộp và tránh ánh sáng. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng sau khi hút dịch ra khỏi lọ thuốc có thể giữ ổn định ở nhiệt độ phòng trong vòng 6 giờ. Chất lượng của thuốc có thể bị thay đổi khi tiếp xúc với ánh sáng quá 6 giờ.

Thuốc Idarucizumab được sản xuất ở dạng liều đơn và không có chất bảo quản.

Liều lượng sử dụng thuốc:

Liều lượng sử dụng thuốc Idarucizumab được khuyến cáo là 5g, tương đương với hai lọ 50 ml (nồng độ 2500mg/50ml). Thực hiện truyền/tiêm 2 lần qua đường tĩnh mạch, mỗi lần truyền/tiêm nhanh trong vòng từ 5 đến 10 phút.

Một số ít trường hợp có thể tái xuất hiện nồng độ Dabigatran ở dạng tự do không liên kết trong huyết tương. Các bệnh nhân này có kết quả đông máu kéo dài tới 24 giờ sau khi sử dụng thuốc Idarucizumab.

Có thể sử dụng thêm nhiều 5g thuốc Idarucizumab lần thứ 2 trong những trường hợp sau:

–  Thời gian đông máukéo dài kèm theo tái phát chảy máu

–  Những bệnh nhân thực hiện phẫu thuật cấp cứu lần 2 cùng với thời gian đông máu kéo dài.

Các xét nghiệm đông máu có thể bị ảnh hưởng như APTT:  (đánh giá con đường đông máu nội sinh), PT (đánh giá con đường đông máu ngoại sinh), Fibrinogen (con đường đông máu chúng).

Nếu tình trạng lâm sàng của bệnh nhân đã ổn định, cầm máu tốt thì có thể sử dụng thuốc chống huyết khối sau khi dùng thuốc Idarucizumab. Đối với những bệnh nhân suy gan , thận hay bệnh nhân cao tuổi không cần điều trị liều. Với trẻ nhỏ dưới 18 tháng cần phải chú ý khi sử dụng thuốc do chưa có tài liệu chứng minh về mức độ an toàn dành cho nhóm đối tượng này.

Thận trọng trong khi dùng:

Do thuốc Idarucizumab là thuốc hóa giải đặc hiệu tác dụng chống đông của Dabigatran nên thuốc không có khả năng hóa giải tác dụng của các loại thuốc chống đông khác. Bên cạnh việc điều trị bằng thuốc Idarucizumab bác sĩ có thể chỉ định kết hợp với các biện pháp hỗ trợ phù hợp về mặt y khoa.

Tuyệt đối không được sử dụng thuốc Idarucizumab cho các trường hợp quá mẫn với thành phần của thuốc. Nếu thấy bệnh nhân có các phản ứng dị ứng hay phản ứng phản vệ nghiêm trọng nên ngưng sử dụng thuốc ngay lập tức và có biện pháp xử trí thích hợp.

Thuốc Idarucizumab với liều khuyến cáo có chứa 4g Sorbitol ở dạng tá dược, do đó thuốc có thể làm hạ phosphat máu,hạ đường huyết,tăng acid uric , nhiễm toan chuyển hoá, suy gan cấp kèm theo suy giảm chức năng bài tiết và tổng hợp và thậm chí là tử vong với những bệnh nhân không dung nạp được fructose di truyền. Vì vậy, trong trường hợp điều trị cấp cứu nên cân nhắc về tác dụng và nguy cơ mà thuốc mang lại dành cho nhóm đối tượng này. Trong trường hợp sử dụng thuốc Idarucizumab cho người không dung nạp được fructose di truyền cần tăng cường chăm sóc và theo dõi tình trạng sức khỏe của người bệnh trong vòng 24 giờ.

Bệnh nhân sử dụng thuốc Idarucizumab có thể xuất hiện protein trong nước tiểu. Tuy nhiên, đây được xem là một phản ứng sinh lý của cơ thể sau khi dùng thuốc qua đường tĩnh mạch trong một thời gian ngắn. Trong 50ml thuốc có chứa 2.2 mmol natri, vì vậy nên kiểm soát chế độ ăn của bệnh nhân trong quá trình sử dụng thuốc.

Hiện nay chưa có nghiên cứu chứng minh về độc tính của thuốc dành cho phụ nữ đang mang thai do tính chất và mục đích sử dụng của thuốc trên lâm sàng. Tuy nhiên trong một số trường hợp thuốc Idarucizumab có thể mang lại lợi ích vượt trội hơn so với nguy cơ.

 Lưu ý Idarucizumab là thuốc kê đơn, được thực hiện tiêm truyền bởi nhân viên y tế, người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Bệnh viện Lê Văn Thịnh với đội ngũ Y Bác sĩ có trình độ chuyên môn cao,tận tâm và luôn lấy người bệnh là trung tâm cho mọi hoạt động,nếu người bệnh có vấn đề về sức khỏe,hay cần thêm thông tin hãy đến Bệnh viện Lê Văn Thịnh để được tư vấn,thăm khám và điều trị.

Dược sĩ

Lưu Văn Song

(Tham khảo tài liệu của nhà sản xuất)

Có một số phương pháp hỗ trợ bệnh nhân đào thải lượng nước và muối dư thừa trong cơ thể, giảm biến chứng phù nề; trong đó không ít bác sĩ chỉ định hướng điều trị sử dụng thuốc Furosemide. Để đạt được lợi ích nhiều nhất, người bệnh và gia đình cần nắm rõ thuốc Furosemide có tác dụng gì, chúng ta cùng tim hiểu thêm về công dụng của thuốc này nhé!.

 Furosemide có tác dụng gì?

Đối với bệnh nhân suy tim,bệnh gan,thận,, hiện tượng phù nề đã trở nên phổ biến và ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe. Nguyên nhân của biến chứng này là do một lượng nước dư thừa được tích tích trữ trong cơ thể. Do đó, Furosemide thường được chỉ định như một loại  thuốc lợi tiểu, đào thải bớt nước và muối cho người bệnh.

Bên cạnh đó, thuốc Furosemide có thể làm giảm các triệu chứng như khó thở và sưng ở tay, chân và bụng; và được sử dụng để điều trị huyết áp cao. Khi huyết ap cao được giảm sẽ giúp ngăn ngừa đột quỵ, đau tim và các vấn đề về thận.

Chỉ định:

Người bệnh cần sử dụng Furosemide đúng chỉ định của bác sĩ và đọc kỹ hướng dẫn trước khi dùng. Thuốc chống chỉ định cho người quá mẫn với bất kì thành phần nào của thuốc.

Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, tuổi tác và khả năng đáp ứng điều trị mà mỗi người sẽ được chỉ định liều lượng khác nhau. Đối với trẻ em, liều dùng thường dựa trên cân nặng. Người cao tuổi được chỉ định bắt đầu với liều thấp hơn để giảm thiểu nguy cơ tác dụng phụ. Thuốc Furosemide có thể sử dụng trước hoặc sau ăn, nhưng tốt nhất là tránh dùng thuốc này trong vòng 4 giờ trước khi đi ngủ để hạn chế phải thức dậy để đi tiểu.

Thuốc Furosemide cần được sử dụng theo đúng chỉ định của bác sĩ

Furosemide nên được dùng thường xuyên để nhận được hiệu quả cao nhất. Để tránh bị quên liều, người bệnh nên uống thuốc vào những khung giờ cố định trong ngày và tiếp tục dùng ngay cả khi cảm thấy khỏe. Đối với những những người cao huyết áp, vì việc sử dụng Furosemide nhằm duy trì trạng thái sức khỏe ổn định nên hầu như bạn sẽ không cảm thấy sự khác biệt quá lớn. Vì vậy, chỉ được phép dừng thuốc khi có sự chỉ định của bác sĩ.

Thuốc Sucralfate, Cholestyramine và Colestipol có thể làm giảm sự hấp thu của Furosemide. Nên nếu bạn đang dùng bất kỳ loại thuốc nào trong số này, hãy tham khảo bác sĩ, tách thời gian của mỗi liều khỏi Furosemide ít nhất 2 giờ.

Tác dụng phụ:

Không phải tất cả người dùng Furosemide đều gặp tác dụng phụ. Bạn nên liên hệ ngay với trung tâm y tế uy tín khi gặp phải một trong những triệu chứng sau:

–  Chóng mặt, choáng váng, nhức đầu hoặc mờ mắt có thể xảy ra khi cơ thể bắt đầu thích nghi với thuốc. Để giảm nguy cơ chóng mặt và choáng váng, hãy đứng dậy từ từ, từ tư thế ngồi hoặc nằm.

–  Chuột rút cơ, suy nhược, mệt mỏi bất thường, lú lẫn, chóng mặt nghiêm trọng, ngất xỉu, buồn ngủ, khô miệng/ khát bất thường, buồn nôn, nôn mửa, nhịp tim nhanh/ không đều.

–  Dấu hiệu của các vấn đề về thận (chẳng hạn như thay đổi lượng nước tiểu), tê/ ngứa ran/ đau/ đỏ/ sưng cánh tay/ chân, thay đổi thính giác (chẳng hạn như như ù tai, giảm thính lực/ điếc tạm thời hoặc vĩnh viễn), đau dạ dày/ bụng, vàng mắt/ da

–  Tuy người bệnh hiếm khi bị dị ứng nhưng bạn cũng nên trao trao đổi với bác sĩ nếu bị phát ban, ngứa/ sưng (đặc biệt là mặt/ lưỡi/ cổ họng), chóng mặt nghiêm trọng, khó thở.

Lưu ý khi sử dụng:

Furosemide có thể khiến bạn chóng mặt hoặc giảm tầm nhìn; đặc biệt mức độ nặng hơn khi sử dụng cùng chất kích thích như rượu hoặc cần sa. Vì vậy, không lái xe, sử dụng máy móc hoặc làm bất cứ điều gì cần sự tỉnh táo hoặc tầm nhìn rõ ràng; hạn chế đồ uống có cồn.

Bạn cần trao đổi với bác sĩ về tất cả các sản phẩm đang sử dụng (bao gồm thuốc theo toa, thuốc không kê đơn và các sản phẩm thảo dược).

Trẻ sinh sớm (trẻ sinh non) và trẻ em có thể nhạy cảm hơn với một số tác dụng phụ của thuốc này, chẳng hạn như sỏi thận. Nếu bạn đang trong thời kỳ mang thai hoặc cho con bú, Furosemide chỉ nên được sử dụng khi thật cần thiết. Vì vậy, nên thảo luận cẩn thận với bác sĩ về những rủi ro và lợi ích.

Thuốc này có thể can thiệp vào một số xét nghiệm trong phòng thí nghiệm (chẳng hạn như  nồng độ hormone tuyến giáp), có thể gây ra kết quả xét nghiệm sai. Do đó, hãy đảm bảo rằng nhân viên phòng thí nghiệm và các bác sĩ biết bạn đang sử dụng Furosemide.

Chế độ ăn uống dinh dưỡng giúp thuốc Furosemide tăng hiệu quả

Một lối sống tích cực có thể giúp Furosemide hoạt động tốt hơn bao gồm tập thể dục, ngừng hút thuốc, giảm căng thẳng và thay đổi chế độ ăn uống của bạn.

Các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm hoặc y tế (chẳng hạn sinh tiết thận, nồng độ khoáng chất trong máu như kali) nên được thực hiện định kỳ để theo dõi khả năng đáp ứng của bạn hoặc kiểm tra các tác dụng phụ. Bên cạnh đó, kiểm tra huyết áp cũng nên thực hiện thường xuyên trong khi dùng thuốc này.

Tương tác thuốc

Tương tác thuốc có thể thay đổi cách hoạt động của Furosemide hoặc làm tăng nguy cơ mắc các tác dụng phụ nghiêm trọng. Vì tài liệu này không bao gồm tất cả các tương tác thuốc có thể nhưng nên bạn hãy trao đổi với bác sĩ tất cả những sản phẩm dược đang sử dụng. Lưu ý không tự bắt đầu, ngừng hoặc thay đổi liều lượng của bất kỳ loại thuốc nào mà chưa có sự chấp thuận của bác sĩ chuyên khoa.

Một số thuốc có thể tương tác với Furosemide bao gồm: desmopressin, axit ethacrynic, lithium; các sản phẩm trị ho và cảm lạnh  thuốc hỗ trợ ăn kiêng hoặc NSAID như ibuprofen/ naproxen).

Bệnh viện Lê Văn Thịnh với đội ngũ Y Bác sĩ có trình độ chuyên môn cao,tận tâm và luôn lấy người bệnh là trung tâm cho mọi hoạt động,nếu người bệnh có vấn đề về sức khỏe,hay cần thêm thông tin hãy đến Bệnh viện Lê Văn Thịnh để được tư vấn,thăm khám và điều trị.

Dược sĩ

Lưu Văn Song

(Tham khảo tài liệu của nhà sản xuất)

Fresofol thuộc nhóm thuốc gây tê, gây mê. Thuốc được dùng trong gây mê và an thần.

Thành phần:

Hoạt chất: Propofol.

1ml nhũ tương chứa 10mg propofol.

Mỗi ống 20ml chứa 200mg  propofol.

Mỗi lọ 50ml chứa 200mg propofol.

Tá dược: Dầu đậu nành tinh chế(long chain triglycerides – LCT),triglycerid mạch trung bình (medium chain triglycerides – MCT),phosphatid tinh chế từ trứng,glycerol,acid ole,natrihydroxid,nước cất pha tiêm.

Dạng bào chế:

Nhũ tương để tiêm hoặc tiêm truyền tĩnh mạch.

Nhũ tương dầu trong nước màu trắng.

Chỉ định:

Fresofol % MCT/LCT là thuốc gây mê toàn thân,có tác dụng ngắn,sử dụng qua đường tĩnh mạch,được chỉ định trong.

Khởi mê và duy trì mê cho người lớn và trẻ em trên 1 tháng tuổi.

An toàn trong các quy trình chẩn đoán và phẩu thuật,sử dụng đơn trị liệu hoặc phối hợp với các thuốc gây tê tại chỗ hoặc gây tê vùng cho người lớn và trẻ em trên 1 tháng tuổi.

An toàn cho bệnh nhân thở máy (trên 16 tuổi)trong điều trị tích cực.

Liều dùng – cách dùng:

Cách dùng:

Thuốc Fresofol được sử dụng qua đường tiêm truyền tĩnh mạch, có thể sử dụng ở dạng không pha loãng hoặc pha loãng với dung dịch Glucose 5% , hoặc NaCl 0,9%, trong chai dịch truyền bằng thủy tinh và chỉ được sử dụng bởi các bác sĩ chuyên khoa gây mê hồi sức và tại các cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị hồi sức tích cực.

Liều lượng:

Khởi mê:

– Người lớn: Tiêm tĩnh mạch ngắt quãng 40 mg/10 giây cho đến khi bệnh nhân có các dấu hiệu lâm sàng đã bắt đầu mê..

– Trẻ em trên 8 tuổi: liều 2,5 mg/kg thể trọng

– Trẻ em từ 3 – 8 tuổi: Cần thận trọng hơn, tiêm chậm và theo dõi đáp ứng thuốc

Duy trì mê: Có thể duy trì mê bằng cách truyền Fresofol 1% liên tục hoặc tiêm ngắt quãng để duy trì độ sâu cần thiết của thuốc mê.

– Người lớn: truyền liên tục với tốc độ 4 – 12 mg/kg/giờ hoặc tiêm ngắt quãng 25 – 50 mg/lần.

– Trẻ >3 tuổi: tốc độ truyền 9 – 15 mg/kg/giờ.

An thần ở người lớn trong thời gian chăm sóc đặc biệt: liều từ 0,3 – 4 mg/kg/giờ, không nên sử dụng thuốc kéo dài quá 3 ngày.

Chống chỉ định:

Không sử dụng thuốc trong các trường hợp sau:

– Bệnh nhân mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào có trong thuốc Fresofol.

– Bệnh nhân dị ứng với đậu nành, đậu phộng.

– Bệnh nhân dưới 16 tuổi trong điều trị tích cực với mục đích an thần.

– Phụ nữ có thai, hoặc đang trong giai đoạn cho con bú (cần thận trọng).

Khi sử dụng quá liều:

Bạn nên báo cho bác sĩ của mình khi có các triệu chứng của  suy hô hấp và suy tim mạch như khó thở, đau ngực, nhịp nhanh, vì có thể đây là những dấu hiệu của việc sử dụng quá liều Fresofol nếu không được cấp cứu kịp thời có thể gây tử vong.

Tương tác với thuốc:

– Có thể sử dụng Fresofol 1% phối hợp với các thuốc khác trong quá trình gây mê như thuốc tiền mê, thuốc gây mê qua đường hô hấp, thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ, thuốc gây tê cục bộ.

– Sử dụng thuốc sau khi điều trị bằng suxamethonium hoặc neostigmin có thể gây nhịp tim chậm  và  ngừng tim.

– Khi kết hợp Fresofol 1% với thuốc ức chế thần kinh trung ương tác dụng an thần có thể tăng lên nhưng có thể gây tình trạng suy hô hấp hoặc suy tim mạch nghiêm trọng.

– Bệnh viêm não trắng đã được báo cáo khi sử dụng nhũ tương lipid như propofol ở các bệnh nhân đang điều trị bằng cyclosporin.

Tác dụng phụ của thuốc:

Một số các tác dụng phụ thường gặp

– Tại chỗ: Đau tại vị trí tiêm

– Toàn thân: nhức đầu, hưng phấn

– Tim mạch: Tăng huyết áp hoặc hạ huyết áp, nhịp tim chậm.

– Tiêu hóa: Buồn nôn, nôn.

– Hô hấp: Ngưng thở thoáng qua, ho

– Da: Đỏ bừng hoặc phát ban.

Lưu ý và thận trọng trong:

– Phải vô trùng tuyệt đối khi sử dụng thuốc.

– Thuốc chỉ sử dụng 1 lần và phải loại bỏ phần thuốc thừa sau khi không sử dụng hết.

– Lắc kỹ ống thuốc trước khi sử dụng, không sử dụng nếu thấy nhũ tương bị phân lớp sau khi lắc kỹ, chỉ sử dụng nếu nhũ tương trong ống thuốc còn đồng nhất và ống thuốc không bị hư hại.

– Không pha trộn Fresofol 1% với các dung dịch tiêm truyền khác trừ dung dịch glucose 5%, NaCl 0,9%.

– Thuốc phải được sử dụng ngay sau khi mở lọ và sử dụng hết trong vòng 6 giờ sau khi pha.

– Trong quá trình sử dụng thuốc nên liên tục theo dõi các dấu hiệu sớm của suy hô hấp và suy tim mạch (hạ huyết áp, ngưng thở)

– Báo cho bác sĩ của bạn về tiền sử suy tim, hô hấp, suy thận hoặc gan, giảm thể tích tuần hoàn,suy nhược cơ thể.

– Thuốc Fresofol 1% được bào chế dưới dạng nhũ tương dầu trong nước, nên có thể gây tăng triglycerid huyết thanh nếu sử dụng trong thời gian dài.

– Sau khi sử dụng thuốc không nên lái xe, vận hành máy móc, hoặc làm việc trong các tình huống nguy hiểm tiềm tàng.

Bệnh viện Lê Văn Thịnh với đội ngũ Y Bác sĩ có trình độ chuyên môn cao,tận tâm và luôn lấy người bệnh là trung tâm cho mọi hoạt động,nếu người bệnh có vấn đề về sức khỏe,hay cần thêm thông tin hãy đến Bệnh viện Lê Văn Thịnh để được tư vấn,thăm khám và điều trị.

Dược sĩ

Lưu Văn Song

(Theo hướng dẫn sử dụng thuốc của Nhà sản Xuất)

Fosfomycin thuộc nhóm thuốc kháng sinh với công dụng diệt khuẩn, không có hiệu quả với dạng nhiễm virus như cúm, cảm lạnh,… Thuốc Fosfomycin hỗ trợ điều trị bệnh lý nhiễm khuẩn đường tiết niệu, nhiễm khuẩn da, viêm bàng quang,… ở nữ giới. Thành phần chính là Fosfomycin sodium. Thuốc Fosfomycin có 2 dạng chính: Bột pha tiêm, cốm pha dung dịch uống với hàm lượng như sau:

–  Lọ 1g hoặc 4g thuốc bột dạng muối kèm 1 ống nước cất 10ml hoặc 20ml để pha tiêm

–  Gói thuốc bột 1g hoặc 3g dạng calcium fosfomycin để pha uống

Tác dụng đường uống của thuốc kháng sinh Fosfomycin:

–  Chỉ định điều trị nhiễm khuẩn đường tiết niệu  dưới khi bệnh chưa xuất hiện biến chứng (viêm bàng quang  cấp tính).

–  Chỉ định điều trị nhiễm khuẩn ngoài đường tiết niệu do vi khuẩn Gram âm hoặc Gram dương (da, viêm xoang, tai mũi họng,…).

Tác dụng đường tiêm của thuốc kháng sinh Fosfomycin:

–  Chỉ định điều trị cho nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm gây ra.

 Cách dùng và liều dùng:

Thuốc kháng sinh Fosfomycin gây kháng thuốc khi sử dụng đơn độc, người bệnh nên kết hợp với kháng sinh nhóm khác như: Beta – lactam, tetracyclin, macrolid, cloramphenicol,…

Cách dùng:

–  Thuốc bột pha uống:

+  Thuốc dạng khô không được uống trực tiếp, phải pha với nước nguội rồi uống ngay: 3 g thuốc pha với 90 – 120 ml nước.

–  Tuyệt đối không pha thuốc Fosfomycin với nước nóng. Uống thuốc trước bữa ăn, trong bữa ăn và sau bữa ăn đều được.

–  Người lớn mỗi ngày uống 1 liều duy nhất

Thuốc bột pha tiêm (sử dụng trong trường hợp bệnh nặng, kết hợp với kháng sinh khác phù hợp):

–  Thuốc bột pha với dung môi để tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp

–   Liều 1 lần pha với ít nhất 250 ml dung dịch glucose 5% hoặc dung dịch natri clorid 0,9%

Liều dùng:

Đối với người lớn:

–  Điều trị nhiễm khuẩn đường tiết niệu dưới chưa xuất hiện biến chứng (bệnh viêm bàng quang cấp): Uống 3 g một liều duy nhất.

–  Điều trị nhiễm khuẩn ngoài đường tiết niệu do vi khuẩn Gram âm, Gram dương: Uống 0,5 – 1 g cách 8 giờ/lần.

–  Điều trị nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm phải kết hợp với kháng sinh khác: Tiêm truyền tĩnh mạch 4 g/lần, mỗi lần cách nhau 4 giờ. Nếu liều 8g/ ngày thì 2 lần truyền, mỗi lần cách nhau 8 giờ. Đối với liều 12 g/ngày thì 3 lần truyền, mỗi lần cách nhau 4 giờ.

Đối với trẻ em:

–  Điều trị nhiễm khuẩn ngoài đường tiết niệu do khuẩn Gram âm, Gram dương: 40 – 120 mg/kg, mỗi ngày uống 3 – 4 lần.

–  Trẻ em trên 12 tuổi tiêm truyền tĩnh mạch không quá 100 – 200 mg/kg mỗi ngày.                          

Đối tượng khác:

–  Bệnh nhân chạy thận: Truyền khoảng 2 – 4 g thuốc sau mỗi lần chạy thận.

–  Bệnh nhân cao tuổi: Liều lượng như người lớn tuổi

Trường hợp quá liều :

Trường hợp sử dụng quá liều Fosfomycin đường tiêm, bệnh nhân có thể gặp triệu chứng: Buồn ngủ,  rối loạn điện giải, giảm trương lực cơ, giảm bạch cầu,giảm tiểu cầu,…

Lúc này, bệnh nhân cần ngưng dùng thuốc, thông báo cho bác sĩ hoặc đến ngay địa chỉ y tế để bác sĩ điều trị tích cực, loại bỏ độc tố ra khỏi cơ thể.

Lưu ý khi dùng:

Để hạn chế tác dụng phụ không mong muốn xảy ra trong quá trình sử dụng thuốc kháng sinh Fosfomycin, bệnh nhân cần lưu ý những vấn đề sau:

–  Chống chỉ định sử dụng thuốc kháng sinh Fosfomycin cho bệnh nhân suy thận nặng, viêm thận – bể thận , áp-xe quanh thận.

–  Chống chỉ định sử dụng thuốc Fosfomycin cho bệnh nhân mẫn cảm hoặc dị ứng với thành phần của thuốc

–  Không sử dụng thuốc Fosfomycin cho bệnh nhân dị ứng với bất kỳ loại hóa chất nào khác

–  Không sử dụng thuốc Fosfomycin cho bệnh nhân mắc  bệnh tim

–  Cẩn trọng sử dụng thuốc Fosfomycin cho bệnh nhân bị phù phổi, tăng huyết áp

–  Trước khi sử dụng thuốc Fosfomycin, bệnh nhân nên trao đổi với bác sĩ nếu bản thân đang mang thai hoặc dự định có thai.

–  Thuốc Fosfomycin vào được sữa mẹ. Vì vậy không được dùng thuốc khi mẹ đang cho con bú. Trường hợp bắt buộc phải dùng thuốc thì mẹ ngừng cho con bú.

–  Đối với bệnh nhân mắc bệnh gan, bệnh nhân hen suyễn  hoặc có tiền sử hen suyễn, việc dùng thuốc Fosfomycin cần phải kê toa và tuân thủ đúng chỉ định bác sĩ/dược sĩ chuyên môn.

–  Nguy cơ viêm tĩnh mạch hoặc đau sau khi tiêm thuốc Fosfomycin, bệnh nhân cần chú ý điều này để báo ngay cho bác sĩ/dược sĩ.

–  Trước khi sử dụng thuốc Fosfomycin, bệnh nhân trao đổi với bác sĩ nếu dị ứng với bất kỳ loại thuốc nào, nhất là thuốc metoclopramid, các vitamin, thuốc cisapride, thuốc tetracyclin,thuốc lincomycin .... Những thuốc này làm giảm nồng độ Fosfomycin trong nước tiểu và trong huyết tương.

Tác dụng phụ:

Trong quá trình sử dụng thuốc Fosfomycin, người bệnh có thể đối mặt những tác dụng phụ ngoài ý muốn sau:

Tác dụng phụ thường gặp:

–  Hệ tiêu hóa: Bệnh nhân khó tiêu, đau bụng, ỉa chảy, buồn nôn,…

–  Hệ thần kinh: Bệnh nhân suy nhược thần kinh , đau đầu, chóng mặt,…

–  Đối với hệ sinh dục nữ: Bệnh nhân bị rối loạn kinh nguyệt, viêm nhiễm âm đạo,…

–  Mũi họng: Bệnh nhân gặp triệu chứng viêm họng, viêm mũi,…

–  Đối với da: Người bệnh bị phát ban da

Tác dụng phụ ít gặp:

–  Hệ tiêu hóa: Bệnh nhân đầy hơi, nôn, khô miệng, chán ăn, táo bón, phân bất thường,…

–  Đối với hệ thần kinh: Bệnh nhân xuất hiện hội chứng cúm, sốt, ngủ gà, mất ngủ, đau cơ, đau nửa đầu, dị cảm, căng thẳng thần kinh,…

–  Đối với hệ tiết niệu: Bệnh nhân  tiểu ra máu, khó tiểu,…

–  Đối với hệ sinh dục nữ: Bệnh nhân kinh nguyệt không đều.

–  Đối với tai: Bệnh nhân bị rối loạn thính giác.

–  Đối với da: Bệnh nhân phát ban da, loạn sắc tố da, ngứa da,…

Tác dụng phụ hiếm gặp:

–  Đối với mắt: Một bên dây thần kinh thị giác bị viêm.

–  Đối với mạch – máu: Bệnh nhân bị thiếu máu bất sản , phù mạch,…

–  Với hệ hô hấp: Bệnh nhân bị hen phế quản

–  Đối với gan – tiêu hóa: Bệnh nhân phình đại tràng nhiễm độc, hoại tử gan, vàng da,…

Những tác dụng phụ kể trên có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe con người. Vì vậy, bệnh nhân cần sử dụng thuốc Fosfomycin đúng chỉ định bác sĩ/dược sĩ chuyên môn. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc Fosfomycin khi chưa kê đơn.

Bài viết đã tổng hợp những lưu ý khi dùng thuốc Fosfomycin. Hy vọng thông tin trong bài giúp bệnh nhân sử dụng thuốc đúng cách, đúng liều lượng, hạn chế tác dụng phụ xảy ra.

Bệnh viện Lê Văn Thịnh với đội ngũ Y Bác sĩ có trình độ chuyên môn cao,tận tâm và luôn lấy người bệnh là trung tâm cho mọi hoạt động,nếu người bệnh có vấn đề về sức khỏe,hay cần thêm thông tin hãy đến Bệnh viện Lê Văn Thịnh để được tư vấn,thăm khám và điều trị.

Dược sĩ

Lưu Văn Song

(Theo hướng dẫn sử dụng thuốc của Nhà sản Xuất)