Các dung dịch thay thế huyết tương: Dextran, polygelin (gelatin) hoặc hydroxyethyl starch… là những dung dịch keo có chứa các chất trọng lượng phân tử lớn, chuyển hóa chậm và không ra khỏi mạch máu làm tăng áp suất keo trong lòng mạch giúp tăng và duy trì thể tích tuần hoàn. Các dung dịch keo rất cần thiết khi người bệnh bị giảm khối lượng tuần lượng tuần hoàn càng sớm càng tốt nhằm duy trì huyết áp, cung lượng tim và sự tưới máu tổ chức. Rất ít khi cần đến các loại dung dịch thay thế huyết tương để điều trị sốc do mất nước và muối vì loại này đáp ứng tốt với bù nước và điện giải. Các dung dịch thay thế huyết tương cũng không được dùng để duy trì thể tích huyết tương trong bỏng nặng và viêm màng bụng vì trong các bệnh này huyết tương bị mất nhiều protein, nước và điện giải trong thời gian vài ngày. Trong trường hợp này, phải dùng huyết tương hoặc phân đoạn protein huyết tương chứa một lượng albumin cao.
Người bệnh nặng truyền dịch nhiều cần kết hợp dịch keo và dung dịch natri clorid 0,9%, Ringer lactat….hoàn đến khoảng 30% do: Mất máu, sốc chấn thương, sốc nhiễm khuẩn… Trong những trường hợp này cần phải bù khối Ưu điểm quan trọng của các dịch keo là có phân tử lượng cao nên có áp suất keo lớn và không đi ra khỏi lòng mạch nên làm giảm phù kẽ tế bào. Dịch keo giữ trong lòng mạch máu dài hay ngắn tùy theo tính chất lý học và trọng lượng phân tử của từng loại. Tuy nhiên các dung dịch keo đều có thể gây các biến chứng về miễn dịch, về rối loạn đông máu, về tuần hoàn và suy thận… nên phải giới hạn số lượng dịch và cần theo dõi chặt chẽ khi chỉ định.

Dextran
Đặc điểm: Là polymer của glucose, có cấu tạo mạch thẳng được pha trong dung dịch điện giải hoặc glucose với trọng lượng phân tử dao động từ 40 000 (Dextran 40), 60 000 (Dextran 60), 70 000 daltons (Dextran 70). Dextran có tác dụng làm tăng áp lực keo rất mạnh, kéo nước từ khoang ngoại bào vào mạch máu nên tăng thể tích tuần hoàn 100 – 180% (1g dextran trong tuần hoàn gắn với 20 – 25 ml nước). Dung dịch dextran có thể duy trì tăng thể tích tuần hoàn 4 – 6 giờ. Ngoài ra dextran còn có tác dụng cải thiện tuần hoàn, giảm ngưng tập hồng cầu và tiểu cầu đề phòng tắc các mao mạch. Đào thải qua thận: 70% và có t1/2 khoảng 4 giờ.
Dextran 70: Giống albumin người về phân tử lượng và tác dụng dược lý nên tạo ra áp suất keo tương tự như protein huyết tương. Dextran 70 làm tăng thể tích huyết tương ít hơn nhưng tăng thể tích huyết tương kéo dài hơn các dextran phân tử lượng thấp hơn vì đào thải qua thận chậm hơn. Thể tích huyết tương tăng nhiều nhất sau khi ngừng truyền dịch khoảng 1 giờ và trở về bình thường sau vài giờ. Dextran 70 làm giảm độ nhớt của máu, cản trở polyme hóa fibrin, có tác dụng kháng tiểu cầu, ức chếngưng kết hồng cầu trong lòng mạch. Ở người bệnh có chức năng thận bình thường, 50% lượng truyền vào được thải theo nước tiểu trong vòng 24 giờ. Một lượng nhỏ được thải vào ống tiêu hóa rồi ra ngoài theo phân.
Dextran 60: Chỉ định, chống chỉ định, thận trọng, tác dụng không mong muốn và cách dùng tương tự như dextran 70.

DEXTRAN 40
Tên chung quốc tế: Dextran 40 hay còn gọi là Rheomacrodex.
Dạng thuốc và hàm lượng:
Dung dịch để truyền tĩnh mạch: 10% Dextran 40 trong dung dịch natri0,9%, hoặc trong dung dịch glucose 5%. Lọ 500 ml. Bù khối lượng tuần hoàn trong choáng giảm thể tích tuần hoàn (mất máu, chấn thương, nhiễm độc, nhiễm khuẩn, viêm tụy, viêm màng bụng…).

Chỉ định: Cải thiện tuần hoàn ngoại vi: Nghẽn tắc mạch sau mổ, chấnthương, nguy cơ huyết khối, ghép tạng.

DEXTRAN 70
Tên chung quốc tế: Dextran 70.
Dạng thuốc và hàm lượng: Dung dịch truyền tĩnh mạch lọ 500 ml: 6% dextran 70 trong dung dịch natri clorid 0,9% hoặc dung dịch glucose 5%. 500 ml dung dịch keo chứa 6% dextran 70 trong dung dịch natri clorid 0,9%, cung cấp 77 mEq natri.
 Chỉ định:Tăng thể tích huyết tương trong sốc do bỏng, phẫu thuật, mất máu, chấn thương có giảm thể tích tuần hoàn. Hỗ trợ cho điều trị thận hư, nhiễm độc thai nghén cuối thai kỳ, phòng huyết khối tĩnh mạch sâu sau phẫu thuật.

POLYGELIN
Tên chung quốc tế: Polygeline.
Dạng thuốc và hàm lượng: Chai dịch truyền 500 ml dung dịch keo 3,5% kèm theo điện giải (polygelin: 17,5 g, Na+: 72,5 mmol, K+: 2,55 mmol, Ca+: 23,13 mmol, Cl-: 72,5 mmol, vết sulfat và phosphat).
Đặc điểm: Polygelin là dịch chất keo (collagen) được sản xuất từ gelatin thủy phân; có trọng lượng phân tử khoảng 30 000. Dịch truyền có tính chất đẳng trương với máu, thải trừ chủ yếu qua thận (85%) và có t1/2 5 – 8 giờ.
 Chỉ định: Tác dụng chủ yếu là thay thế huyết tương, khi có giảm thể tích tuần hoàn, khả năng bù 80% thể tích tuần hoàn và kéo dài thời gian là 3 – 4 giờ.

HYDROXYETHYL STARCH (HES)
Hydroxyethylamidon (HEA)
Tên chung quốc tế: Hydroxyethyl starch (HES).
Dạng thuốc và hàm lượng
Chai 500 ml dịch truyền chứa 6% hexastarch (phân tử lượng trung bình 200 000) trong dung dịch natri clorid 0,9%.
Chai 500 ml dịch truyền chứa 10% pentastarch (phân tử lượng trung bình 200 000 – 250 000) trong dung dịch natri clorid 0,9%.
Trên lâm sàng thường sử dụng dung dịch có nồng độ 6 – 10%. Dung dịch 10% có áp suất keo cao nhất nhưng vẫn thấp hơn dextran 40 và gelatin cùng nồng độ.
Đặc điểm: Hydroxyethyl starch được điều chế từ tinh bột chứa trên 90% amylopectin, một phân tử có nhiều nhánh, chuỗi dày đặc, hình cầu vào cơ thể bị amylase của huyết tương thủy phân và mất hoạt tính. Mỗi dung dịch hydroxyethyl starch có độ thay thế phân tử khác nhau và trọng lượng rất khác nhau dao động từ 200 000 đến 450 000 daltons.
Độ thay thế phân tử ký hiệu là DS (degre de substitution) là số nhóm OH gắn vào 10 đơn vị d-glucopyranose, ví dụ DS 0,7 có nghĩa là thuốc có 7 nhóm OH gắn vào 10 đơn vị d-glucopyranose. Độ thay thế phân tử càng lớn thì càng lâu bị thủy phân và duy trì áp lực keo dài hơn (t1/2 dài ).

Dung dịch có tác dụng làm tăng thể tích tuần hoàn khi thiếu hụt do chảy máu. Tác dụng tăng thể tích tuần hoàn rất mạnh từ 100 – 150% lượng dịch bù vào. Tác dụng này kéo dài trong 8 – 10 giờ sau khi truyền và được đào thải chủ yếu qua thận.

Chỉ định: Thay thế huyết tương khi có giảm thể tích tuần hoàn trong choáng mất máu cấp khi sử dụng các dịch truyền đơn thuần không hiệu quả.

ALBUMIN
Đặc điểm: Được tách ra từ máu toàn phần chứa protein hòa tan và các chất điện giải nhưng không chứa các yếu tố đông máu, kháng thể kháng nhóm máu và cholinesterase. Khi sử dụng không cần quan tâm đến nhóm máu của bệnh nhân. Dung dịch có tỷ lệ albumin ít nhất 95% với thể tích 50 – 400 ml.
Chỉ định: Hồi phục sức khỏe sau đợt ốm, giảm thể tích huyết tương, giảm albumin máu, xơ gan cổ chướng kèm theo tăng áp lực tĩnh mạch cửa.

DS.Phan Thị Thanh Trà

(tài liệu tham khảo Dược thư quốc gia, Drugbank.vn,số 11039/QLD-ĐK V/v cập nhật thông tin dược lý đối với dịch truyền hydroxyethyl starch (HES))  

Năm nay, trường hợp đầu tiên của bệnh đậu mùa khỉ đã được báo cáo ở Mỹ. Trước đó, các trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ đã được báo cáo ở nhiều quốc gia châu Âu. Trong số này, 7 trường hợp đã được báo cáo ở Anh trong khi một số trường hợp cũng đã được báo cáo ở Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.

1. Bệnh đậu mùa khỉ là gì? 

Bệnh đậu mùa khỉ là một loại bệnh được gây ra bởi virus có tên là đậu mùa khỉ (Monkeypox) là một zoonosis virus (một loại virus từ động vật truyền sang người ) với các triệu chứng tương tự như bệnh đậu mùa nhưng bệnh cảnh lâm sàng thường nhẹ nhàng hơn.

Bệnh đậu mùa khỉ chủ yếu xảy ra ở trung và tây Phi, thường ở gần rừng mưa nhiệt đới, và ngày càng xuất hiện ở các khu vực đô thị. Vật chủ là động vật bao gồm một loạt các loài gặm nhấm và linh trưởng không phải con người.

2. Bệnh đậu mùa khỉ lây truyền qua đường nào?

– Lây truyền từ động vật sang người (zoonotic) có thể xảy ra do tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể hoặc tổn thương da, niêm mạc của động vật bị nhiễm bệnh.

– Ăn thịt chưa nấu chín và các sản phẩm động vật khác của động vật bị nhiễm bệnh là một yếu tố nguy cơ có thể xảy ra.

– Lây truyền từ người sang người có thể là kết quả của việc tiếp xúc gần gũi với dịch tiết đường hô hấp, tổn thương da của người bị nhiễm bệnh hoặc dùng chung các đồ vật của người bị nhiễm bệnh.

– Lây truyền qua các hạt hô hấp giọt bắn khi tiếp xúc trực tiếp và kéo dài.

– Tuy nhiên, chuỗi lây truyền dài nhất được ghi nhận trong cộng đồng đã tăng trong những năm gần đây từ 6 lên 9 ca lây nhiễm từ người sang người liên tiếp. Điều này có thể phản ánh khả năng miễn dịch suy giảm trong tất cả các cộng đồng do ngừng tiêm phòng đậu mùa.

– Lây truyền cũng có thể xảy ra qua nhau thai từ mẹ sang thai nhi (có thể dẫn đến bệnh đậu mùa bẩm sinh) hoặc trong khi tiếp xúc gần trong và sau khi sinh.

– Mặc dù tiếp xúc vật lý gần gũi là một yếu tố nguy cơ lây truyền nổi tiếng, nhưng hiện tại vẫn chưa rõ liệu bệnh đậu mùa khỉ có thể lây truyền qua đường tình dục hay không. Các nghiên cứu là cần thiết để hiểu rõ hơn về nguy cơ này.

3. Triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ là gì?

Thời gian ủ bệnh (khoảng thời gian từ khi nhiễm trùng đến khi bắt đầu các triệu chứng) của bệnh đậu mùa khỉ thường là từ 6 đến 13 ngày nhưng có thể dao động từ 5 đến 21 ngày.

– Giai đoạn virus xâm nhập kéo dài 5 ngày: sốt, nhức đầu dữ dội, sưng hạch bạch huyết, đau lưng, đau cơ và suy nhược cơ thể. Điểm khác biệt của bệnh đậu mùa khỉ so với các bệnh khác là nổi hạch trong khi các triệu chứng còn lại tương tự bệnh thủy đậu, bệnh sởi hoặc đậu mùa thông thường.

– Giai đoạn hai là phát ban trên da: biểu hiện trong 1 đến 3 ngày kể từ khi bệnh nhân bị sốt, phát ban tập trung nhiều ở mặt và tứ chi hơn là ở thân và tiến triển tuần tự, rát da (chưa nổi mẩn) đến sẩn ngứa nhô cao, sau đó là mụn nước và mụn mủ (tổn thương chứa dịch vàng). Các triệu chứng thường rõ ràng trong vòng hai đến 4 tuần và vảy rơi ra.

4. Điều trị bệnh đậu mùa khỉ

– Hiện tại chưa có phương pháp điều trị cụ thể cho bệnh đậu mùa khỉ. Điều trị bệnh đậu mùa khỉ chỉ là điều trị hỗ trợBệnh nhân sẽ cần phải ở trong một bệnh viện chuyên khoa để nhiễm trùng không lan rộng và các triệu chứng chung có thể được điều trị.

– Người bệnh cần được bổ sung dinh dưỡng đầy đủ tránh tình trạng suy nhược cơ thể.

5. Cách phòng bệnh đậu mùa khỉ?

– Luôn cập nhật thông tin y tế về căn bệnh này

– Trong việc ăn uống cần ăn chín, uống sôi tránh ăn các thực phẩm còn sống, không rõ nguồn gốc xuất xứ.

– Tránh tiếp xúc với động vật có nguy cơ nhiễm virus bệnh đậu mùa như động vật bị bệnh, động vật chết ở những nơi có nguy cơ xảy ra bệnh đậu mùa khỉ.

– Hạn chế tiếp xúc với những người mắc bệnh và có nguy cơ mắc bệnh.

– Vệ sinh sạch sẽ môi trường và cơ thể sau khi tiếp xúc người có nguy cơ nhiễm.

– Giữ vệ sinh sạch sẽ và thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch có chứa cồn.

– Tiêm phòng vaccine đậu mùa thông thường, do virus đậu mùa khỉ có phần giống với virus đậu mùa thông thường nên vaccin đậu mùa có thể ngăn bệnh đến 85%. Hiện tại chưa có vaccine đậu mùa khỉ nên đây là phương pháp rất khả thi.

– Nâng cao ý thức phòng tránh bệnh của bản thân, gia đình và những người xung quanh.

– Đối với những người đang nhiễm bệnh cần theo dõi, khám chữa bệnh theo hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế những ảnh hưởng xấu nhất có thể xảy ra.

Hy vọng thông qua bài viết trên độc giả đã hiểu được thêm thông tin về bệnh đậu mùa khỉ và cách lây lan của chúng để có cách phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả.

Theo dõi website Bệnh viện Lê Văn Thịnh để nắm thêm nhiều thông tin về y tế nhằm bảo vệ sức khỏe cho bản thân và những người thân yêu trong gia đình.

Ds. Trần Thị Diễm Trang

(Theo Who)

Clofoctol là thuốc điều trị nhiễm trùng đường hô hấp, nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học cho thấy loại kháng sinh này mở ra nhiều hy vọng trong điều trị COVID-19 trong tương lai.

Một nghiên cứu được công bố vào ngày 19 tháng 5 trên tạp chí truy cập mở PLOS Pathogens của Sandrine Belouzard và Jean Dubuisson tại Viện Pasteur, Lille, Pháp, và các đồng nghiệp cho thấy clofoctol có thể là một phương pháp điều trị hiệu quả đối với bệnh nhiễm trùng SARS-CoV-2 ở chuột.

Trong khi vắc-xin COVID-19 làm giảm số ca nhập viện và tử vong, chúng không kiểm soát được sự lây truyền của vi-rút và cần có những liệu pháp hiệu quả, giá cả phải chăng. Những nỗ lực trước đây nhằm sử dụng lại thuốc để điều trị bệnh nhân COVID-19 đã không thành công cho đến nay. Để xác định các liệu pháp kháng vi-rút tiềm năng có hiệu quả chống lại COVID-19, các nhà khoa học đã truy cập thư viện thuốc Apteeus, một bộ sưu tập gồm 1.942 loại thuốc đã được phê duyệt để xác định các phân tử có hoạt tính kháng vi-rút đối với SARS-CoV-2. Các tác giả đã chọn clofoctol dựa trên hiệu lực kháng vi rút của nó. Họ đã kiểm tra giả thuyết của mình bằng cách đo lường tác động của clofoctol ở những con chuột bị nhiễm SARS-CoV-2.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng những con chuột chuyển gen được điều trị bằng clofoctol đã giảm tải lượng vi rút, giảm biểu hiện gen viêm và giảm bệnh lý phổi, vì vậy với các đặc tính chống virus và chống viêm của clofoctol, có thể đề xuất clofoctol như một ứng cử viên với giá cả phải chăng để điều trị bệnh nhân COVID-19. Tuy nhiên, do sự khác biệt sinh lý giữa người và chuột nên cần có thêm các nghiên cứu trong tương lai để xác định lại những kết quả này trên người.

Ds. Diễm Trang

(Theo Scitechdaily)